Upadłość konsumencka bez majątku – co warto wiedzieć?
Jednym z częstych mitów dotyczących upadłości konsumenckiej jest powszechne przekonanie, że z tej procedury mogą skorzystać wyłącznie osoby, które posiadają jakiś majątek: mieszkanie, samochód, działkę, oszczędności albo inne wartościowe składniki, które syndyk będzie mógł następnie sprzedać. W praktyce jest jednak dokładnie odwrotnie – bardzo wiele osób składających wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie posiada żadnego istotnego majątku.
Nie mają oni nieruchomości, wartościowych ruchomości ani oszczędności, a mimo to ich sytuacja finansowa może w pełni uzasadniać możliwość ogłoszenia upadłości. Podstawową przesłanką warunkującą upadłość konsumencką nie jest bowiem posiadanie majątku, lecz obiektywna niewypłacalność. Oznacza to stan, w którym dłużnik utracił realną możliwość regulowania swoich wymagalnych zobowiązań.
Brak majątku a niewypłacalność dłużnika
Jeżeli ktoś ma kilka kredytów, chwilówek, zaległości czynszowe, długi wobec firm windykacyjnych lub komornika i nie jest w stanie ich spłacać z bieżących dochodów, to brak majątku nie zamyka mu drogi do upragnionego oddłużenia. Wręcz przeciwnie – bardzo często to właśnie obiektywny brak majątku wyraźnie pokazuje, że sytuacja dłużnika jest niezwykle poważna i wymaga pilnego uporządkowania w ramach właściwego postępowania upadłościowego.
Jak przebiega postępowanie i likwidacja masy upadłości?
Po ogłoszeniu upadłości syndyk w pierwszej kolejności dokładnie sprawdza, czy upadły posiada jakikolwiek majątek, który może wejść do masy upadłości. Jeżeli dłużnik ma mieszkanie, samochód, wartościowy sprzęt albo inne składniki majątkowe, mogą one zostać legalnie sprzedane na rzecz wierzycieli.
Jeżeli jednak dłużnik nie posiada żadnego majątku, syndyk nie ma po prostu czego likwidować. Co ważne, wcale nie oznacza to, że postępowanie staje się wtedy bezcelowe. W takiej specyficznej sytuacji główny ciężar postępowania przesuwa się na rzetelną ocenę sytuacji osobistej, zarobkowej, zdrowotnej i rodzinnej upadłego. Ponadto sąd skupia się na ustaleniu, czy w ogóle możliwe jest skuteczne wykonanie planu spłaty wierzycieli.
Plan spłaty wierzycieli a możliwości zarobkowe
W praktyce osoba pozostająca bez majątku nadal musi liczyć się z tym, że sąd może ustalić wobec niej plan spłaty wierzycieli. Sam plan spłaty nie zależy bowiem wyłącznie od tego, czy dłużnik posiada majątek, ale także od tego, czy ma on realne możliwości zarobkowe.
Jeżeli dłużnik pracuje i po opłaceniu podstawowych kosztów życia zostaje mu choćby niewielka nadwyżka finansowa, sąd może zobowiązać go do dokonywania comiesięcznych spłat przez ściśle określony czas.
Co dokładnie weryfikuje sąd przed ustaleniem planu spłaty?
Badany obszar | Znaczenie w ocenie sądu |
Kwalifikacje i kariera | Sąd sprawdza wykształcenie upadłego. Badane jest również jego dotychczasowe doświadczenie zawodowe. |
Sytuacja życiowa | Istotnym czynnikiem jest wiek dłużnika. Sąd weryfikuje także jego aktualny stan zdrowia. |
Finanse i rodzina | Pod lupę brana jest wysokość osiąganych dochodów. Ważne są także miesięczne koszty utrzymania. Sąd bierze pod uwagę ciążące na dłużniku obowiązki rodzinne. |
Kiedy sąd może umorzyć zobowiązania bez spłaty?
Możliwa jest również sytuacja, w której dłużnik nie ma ani majątku, ani żadnych realnych możliwości wykonywania narzuconego planu spłaty. Sytuacja ta dotyczy przede wszystkim osób ciężko chorych, trwale niezdolnych do pracy, utrzymujących się z bardzo niskich świadczeń albo znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.
W takich wyjątkowych przypadkach sąd może dojść do przekonania, że ustalenie planu spłaty byłoby nierealne, ponieważ dłużnik nie jest w stanie wygospodarować absolutnie żadnych środków bez naruszenia swoich podstawowych potrzeb życiowych.
Złożenie wniosku o upadłość konsumencką
Należy podkreślić, że obiektywny brak majątku w żaden sposób nie zwalnia dłużnika z prawnego obowiązku rzetelnego przygotowania wniosku. We wniosku o ogłoszenie upadłości należy precyzyjnie opisać swoją sytuację finansową, wymienić wszystkich wierzycieli oraz wskazać dokładną wysokość zadłużenia. Należy w nim również ująć źródła dochodu, stałe koszty utrzymania, stan rodzinny i zdrowotny oraz szczere przyczyny powstania zadłużenia.
Sąd rozpatrujący sprawę powinien otrzymać pełny i prawdziwy obraz sytuacji dłużnika. Jakiekolwiek ukrywanie informacji, celowe pomijanie wierzycieli albo bagatelizowanie przyczyn swojego zadłużenia może trwale zaszkodzić sprawie. Warto pamiętać, że dla prawidłowej oceny ryzyka zawsze powinieneś skontaktować się z profesjonalnym prawnikiem zajmującym się prawem upadłościowym.
Podsumowanie
Warto stanowczo pamiętać, że upadłość konsumencka bez majątku wcale nie oznacza automatycznego i natychmiastowego umorzenia wszystkich długów. Całe postępowanie ma swoje określone prawem etapy, a ostateczna decyzja o sposobie oddłużenia zależy wyłącznie od indywidualnej sytuacji konkretnej osoby. Dla jednego dłużnika właściwy będzie kilkuletni plan spłaty. Dla innego ratunkiem będą spłaty symboliczne. W szczególnie trudnych przypadkach możliwe jest natomiast całkowite umorzenie zobowiązań bez konieczności realizowania planu spłaty.
Odpowiedź na najważniejsze pytanie, czy można ogłosić upadłość konsumencką nie posiadając majątku, brzmi: tak, można to zrobić. Brak majątku nie stanowi żadnej przeszkody do ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Najważniejsze dla sądu jest wykazanie, że dłużnik jest trwale niewypłacalny, nie radzi sobie z regulowaniem zobowiązań i wymaga pilnego, prawnego rozwiązania swojej sytuacji finansowej. Dobrze i mądrze przygotowany wniosek powinien pokazywać nie tylko listę ciążących długów, ale całą historię, która bezpośrednio doprowadziła do niewypłacalności, a także aktualne możliwości życiowe dłużnika.